മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മാറുന്നു, ലക്ഷ്യവും; ഇറാനിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ദിശയിലേക്ക്.

ഇറാനിൽ മാറ്റത്തിന്റെ കാറ്റ്: ‘സ്ത്രീ, ജീവിതം, സ്വാതന്ത്ര്യം’ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ വഴിമാറുന്നു; ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായി മുൻ ഷായുടെ മകൻ.

ഇറാൻ: 2022-ലെ ഹിജാബ് വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇറാനിൽ ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന പ്രതിഷേധങ്ങൾ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ. 2022-ൽ ലോകമെങ്ങും അലയടിച്ച “സ്ത്രീ, ജീവിതം, സ്വാതന്ത്ര്യം” (Woman, Life, Freedom) എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തിന് പകരം, മുൻ രാജഭരണകാലത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന മുദ്രാവാക്യങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ തെരുവുകളിൽ ഉയരുന്നത്.

പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ പ്രകടമായ മാറ്റം

മുൻപ് നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങൾ മധ്യവർഗവും പുരോഗമനവാദികളും നയിച്ചവയായിരുന്നുവെങ്കിൽ, പുതിയ സമരങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യത്തിനും സാമ്പത്തിക തകർച്ചയ്ക്കുമെതിരെയുള്ള സാധാരണക്കാരുടെ രോഷമാണ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പുരുഷാധിപത്യ സ്വഭാവം കൂടുതലാണെന്നും നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു.

പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ:

• നേതൃത്വത്തിനായുള്ള ദാഹം: നിലവിലെ മതഭരണകൂടത്തെ താഴെയിറക്കാൻ തക്കവണ്ണം ശക്തമായ മറ്റൊരു ബദൽ ഇല്ലാത്തത് ജനങ്ങളെ മുൻ രാജകുടുംബത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു.

• റീസ പഹ്ലവിയുടെ ഉദയം: മുൻ ഇറാൻ ഷായുടെ മകൻ റീസ പഹ്ലവിയെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് യുവാക്കൾക്കിടയിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

• മുദ്രാവാക്യങ്ങളിലെ മാറ്റം: “ഷാ നീണാൾ വാഴട്ടെ” (Javid Shah) എന്ന മുദ്രാവാക്യം തെരുവുകളിൽ വീണ്ടും മുഴങ്ങുന്നു.

തലമുറകൾക്കിടയിലെ വ്യത്യാസം

രാജഭരണകാലത്തെ അടിച്ചമർത്തലുകൾ നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത പുത്തൻ തലമുറയാണ് (Gen Z) പഹ്ലവിയെ ഒരു രക്ഷകനായി കാണുന്നത്. അദ്ദേഹം ഒരു രാജാവായി തിരിച്ചുവരാനല്ല, മറിച്ച് ഭരണമാറ്റത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഒരു പരിവർത്തന നേതാവാകാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു.

“രണ്ട് വർഷം മുൻപ് വരെ ഇടതുപക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാരായിരുന്ന യുവാക്കൾ പോലും ഇപ്പോൾ പഹ്ലവിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ജനങ്ങളെ ഒരുമിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഏക നേതാവ് അദ്ദേഹമാണെന്ന് അവർ കരുതുന്നു.” – പാരിസ (ഇറാനിയൻ ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തക)

ഭരണകൂടത്തിന്റെ ക്രൂരത

ഡിസംബർ മുതൽ ആരംഭിച്ച പ്രതിഷേധങ്ങളെ അങ്ങേയറ്റം ക്രൂരമായാണ് ഇറാൻ ഭരണകൂടം നേരിടുന്നത്. ഏകദേശം 30,000-ത്തോളം പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും കറൻസിയുടെ മൂല്യത്തകർച്ചയുമാണ് ജനങ്ങളെ തെരുവിലിറങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.

വിവാദങ്ങളും ആശങ്കകളും

പഹ്ലവിക്ക് ലഭിക്കുന്ന പിന്തുണയെ സംശയത്തോടെ കാണുന്നവരും കുറവല്ല. മുൻപ് ഹിജാബ് വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളെ അനുകൂലിച്ച് ഇട്ട പോസ്റ്റുകൾ അദ്ദേഹം നീക്കം ചെയ്തത് അവസരവാദമാണെന്ന് ചിലർ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു. കൂടാതെ, പ്രതിഷേധക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുന്നതിനെ ‘യുദ്ധത്തിലെ നാശനഷ്ടങ്ങൾ’ എന്ന് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചതും വലിയ വിമർശനങ്ങൾക്ക് വഴിമാറി.

നാർഗസ് മുഹമ്മദിയെപ്പോലെയുള്ള പ്രമുഖ മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകരും പരിഷ്കരണവാദികളും ജയിലിലായതാണ് പഹ്ലവിക്ക് ഈ അവസരത്തിൽ മുൻതൂക്കം നൽകുന്നത്.