വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിക്ക് ‘ഉപഹാരമായി’ നൽകപ്പെട്ട സാറാ ഫോർബ്സ് ബോനെറ്റയുടെ ചരിത്രം പുതിയ പുസ്തകത്തിലൂടെ പുറത്ത്.

ലണ്ടൻ: അടിമക്കച്ചവടത്തിന്റെ കറുത്ത നാളുകളിൽ ആഫ്രിക്കൻ രാജാവിൽ നിന്ന് ‘രാജതൂത സമ്മാനമായി’ വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട സാറാ ഫോർബ്സ് ബോനെറ്റയുടെ (Sarah Forbes Bonetta) ജീവിത കഥ പുതിയ ജീവചരിത്രത്തിലൂടെ ചർച്ചയാകുന്നു. കാനഡയിലെ അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനായ പ്രൊഫസർ ഹെൻറി ലവ്ജോയ് രചിച്ച ‘ബിക്കമിംഗ് സാറാ ഫോർബ്സ് ബോനെറ്റ: എ യൊറൂബ വുമൺ ഇൻ ക്വീൻ വിക്ടോറിയാസ് കോർട്ട്’ (Becoming Sarah Forbes Bonetta: A Yorùbá Woman in Queen Victoria’s Court) എന്ന പുസ്തകമാണ് ഈ ചരിത്രരേഖ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നത്.

1843-ൽ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ നൈജീരിയയിലെ ഒകെ-ഒദാനിൽ ‘ഐന’ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ച സാറയ്ക്ക്, 1848-ൽ ഡഹോമിയിലെ രാജാവായ ഗെസോയുടെ സൈന്യം നടത്തിയ ആക്രമണത്തിൽ കുടുംബാംഗങ്ങളെ മുഴുവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു. അഞ്ച് വയസ്സുകാരിയായിരുന്ന സാറയെ ഹോംവുഡ് സിനിമയായ ‘ദി വുമൺ കിംഗ്’ (The Woman King)-ൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ഡഹോമിയിലെ വനിതാ സൈന്യാ വിഭാഗമായ ‘അഗോഡ്ജിേ’ (agodjié) പിടികൂടുകയായിരുന്നു.

ഇംഗ്ലണ്ടിലെത്തിയ സാറയ്ക്ക് തന്റെയും കപ്പലിന്റെയും പേരായ ‘ഫോർബ്സ് ബോനെറ്റ’ എന്ന് പേരിടുകയും, വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയുടെ കീഴിൽ 19 വയസ്സുവരെ കരാർ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അടിമയാക്കപ്പെടുകയും (indentured) ചെയ്തു. രാജ്ഞി സാറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസച്ചെലവുകൾ വഹിക്കുകയും പിന്നീട് നൈജീരിയയിലെ ധനികനായ ജെയിംസ് പിൻസൺ ലബുലോ ഡേവിസുമായി വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചയക്കുകയും ചെയ്തു. സാറ രാജ്ഞിയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരം പുലർത്തിയെങ്കിലും, ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയലിസത്തിന്റെ ‘നാടൻവൽക്കരണ മിഷന്റെ’ ഭാഗമായി ഒരു പ്രതീകമായി മാത്രമാണ് അവരെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതെന്ന് പുതിയ പുസ്തകം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

യൊറൂബ രാജകുമാരിയായിരുന്നു സാറയെന്നതും രാജ്ഞിയുടെ മകൾ സാറയുടെ ഗോഡ്മദർ ആയിരുന്നുവെന്നുമുള്ള തെറ്റായ ധാരണകളെ ലവ്ജോയിയുടെ പുസ്തകം തിരുത്തുന്നുണ്ട്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ലാഗോസിലെ പ്രമുഖ വനിതയായി മാറിയ സാറ, തന്റെ 37-ാം വയസ്സിൽ (1880) മഡെയ്‌റയിൽ വെച്ച് ക്ഷയരോഗ ബാധയെ തുടർന്ന് അന്തരിച്ചു. കുടുംബത്തിന്റെ ദുരന്തങ്ങളെയും അപരിചിതമായ സംസ്കാരത്തെയും അതിജീവിച്ച് മുന്നേറിയ സാറ ഫോർബ്സ് ബോനെറ്റ, കറുത്ത വർഗക്കാരായ ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യകാല ഉദാഹരണങ്ങളിലൊരാളാണെന്ന് ബയോ റാൻഡിൽ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.